RSS

06 Jun
IMG_8609
“વાઈલ્ડ ફાયરથી જમીન સળગતું રણ બની જાય છે”
અમેરિકાને ભલે ખેતી પ્રધાન દેશ નથી કહેવાતો છતાં વસ્તીના પ્રમાણમાં વિશાળ જમીન ક્ષેત્ર ઘરાવતો દેશ છે. અહી જંગલો મોટા પ્રમાણમાં છે. ભૈગોલીક સ્થિતિને કારણે વાઈલ્ડફાયર એટલે કે દાવાનળ બહુ કોમન થઇ ગયા છે.
તેમાય કેલીફોર્નીયામાં જંગલો પુષ્કળ પ્રમાણમાં છે. ઉપરાંત અહી ડ્રાય એર વહેતી હોય છે પરિણામે સ્પ્રિંગથી લઇ ઓટમ એટલે કે પાનખર સુધીના સમયમાં અહી વાઈલ્ડફાયર થવાની શક્યતાઓ બહુ વધી જાય છે. આ સમયમાં લાગતી આગમાં સુકી અને સ્ટ્રોંગ હવાને કારણે ફેલાવો ઝડપી થતો હોય છે. વધારે પડતી આગ થંદર સ્ટ્રોમમાં વીજળી પડવાને કારણે કે સુકા પાંદડાનાં ઢગલાંઓને લીધે અને વધારે પડતી  માનવસર્જિત ભૂલને કારણે લાગતી હોય છે.

અમેરિકામાં વર્ષે ૩ બિલિયન કરતા પણ વધારે ખર્ચ આ ફાયરને કંટ્રોલ કરવામાં થઇ જાય છે. જોકે અહી જાન હાની પ્રમાણમાં ઓછી થાય છે. છતાંય લાખો એકર્સમાં લાગતી આ આગના કારણે સેંકડો વૃક્ષોનો નાશ થાય છે. એકલા અમેરિકામાં આશરે એક લાખ વાઇલ્ડ ફાયર થયા છે જેમાં પાંચ મિલિયન એકર્સ જેટલી જમીન ડેમેજ થઈ છે. આ આગ ફેલાય ત્યારે માઈલો સુધી કાર્બંમોનોકસાઈડ અને હીટને કારણે અહી રહેતા લોકો અને ખેતીને નુકશાન થાય છે. આવા વખતે લોકોને તેમના ઘર છોડવાની ફરજ પડે છે.

અહી ગ્રોસરી સ્ટોરની બહાર અગિયાર બાર વર્ષની એક અમેરિકન ગર્લને તેની ગ્રાન્ડ મધર સાથે હાથમાં બેલ અને રેડક્રોસની દાનપેટી સાથે ઉભેલી જોઈ. ત્યાં બોર્ડ હતું ” હેલ્પ ફોર મેક મરકયુરી વાઈલ્ડ ફાયર”. સહુ જાણે છે કે પશ્ચિમ કેનેડામાં આવેલા ફોર્ટ મેક્મુર અને આલ્બર્ટામાં વાઈલ્ડફાયરને કારણે લગભગ આખું શહેર નાશ પામ્યું છે. જ્યાં રહેતા લાખ કરતા પણ વધુ લોકોને ઘર છોડી શેલ્ટર હોમમાં આશરો લેવો પડ્યો છે. આ નાનકડી છોકરીને તેમની માટે હેલ્પ માગતી જોઈ મને આનંદ સાથે આશ્ચર્ય થયું. મારા પ્રશ્નના બદલે તેણે જવાબ આપ્યો, ” હું મને મળેલી હેલ્પને યાદ કરી નીડેડ પીપલ્સને હેલ્પ કરી રહી છું.
વાત જાણે એમ બની હતી કે એપ્રિલમાં અમેરિકાના કેલિફોર્નિયા સ્ટેટના જંગલોમાં લાગેલી આગમાં સેન્ડી નું ફેમિલી કેલીફોર્નીયાથી મુવ થઈ અહી તેની ગ્રાન્ડ મધર સાથે રહેવા આવ્યું હતું. તે તેના ફેમીલી સાથે ત્યાં સેન્ડોહા નેશનલ પાર્ક પાસે રહેતી હતી , ફોરેસ્ટમાં લાગેલી આ વાઈલ્ડ ફાયરને કારણે હજારો લોકો સાથે તેને પણ પોતાનું સ્વીટ હોમ છોડવું પડ્યું હતું, આટલું બોલતા તેની  આંખો ભરાઈ ગઈ હતી.

        ‘સેંતા એના’ ની ડ્રાય અને ગરમ હવાને કારણે આ આગ બહુ ઝડપથી ૭૦,૦૦૦ કરતા પણ વધુ એકરમાં ફેલાઈ ગઈ હતી, જેને કંટ્રોલમાં લાવવા હજારો ફાયર ફાઈટર્સ જોખમ ખેડી કામે લાગ્યા હતા. ૬૫ થી ૭૦ હજાર એકર્સનો વિસ્તાર આગમાં ઝડપાઈ ગયો હતો. આવા વખતે લોકોને પોતાનું સ્વર્ગ જેવું ઘર છોડવાની ફરજ બને છે તેમના સંજોગો વિષે એક વાર જરૂર વિચાર કરવો રહ્યો. આ નાનકડી છોકરી મને વિચારતા કરી ગઈ હતી.

અમેરિકાની વાઈલ્ડ ફાયર હિસ્ટ્રી પણ વાઈલ્ડ છે. ૧૮૨૫માં લાગેલી આગમાં ૩ મિલિયન (૩૦ લાખ)એકર જમીન સળગતું રણ બની ગઈ હતી. ૧૮૭૧મ મીશીગનમાં ૨.૫ મિલિયન અને ૧૯૧૦ કેલીફોર્નીયામાં  ૩ મિલિયન એકર્સ જમીન ઘમધમી ઉઠી હતી. વધારે પડતા ફાયર આગ મોન્ટાના,આઈડાહો ,વોશીન્ગટન ,વાયોમીંગ કોલોરાડો ,ઓરેગોન ,ઉટાહ,ન્યુ મેક્સિકો અને ખાસ તો કેલીફોર્નીયાના જંગલોમાં લાગે છે. અહી કાયમ વાઈલ્ડફાયર સળગતું હોય છે. આવા વિસ્તારોમાં તો માનવ તો શું પશુ પંખી પણ જોવા મળતા નથી.

     પાનખરમાં સધર્ન કેલીફોર્નીયા અને નોધર્ન કેલીફોર્નીયામાં જંગલો ઉપરાંત અહી પર્વતો અને રણ પણ આવેલા છે પરિણામે ગરમ અને ડ્રાય એરના દબાણનો ઘેરાવો વધી જાય છે અને પરિણામે ફાયર ટોર્નેડો રચાય છે અને આગ ઝડપથી આખાય જંગલમાં ફેલાઈ જાય છે, અહી દરેક વાઈલ્ડ ફાયરને અલગ અલગ નામ આપવામાં આવે છે જેનાથી તેના રેકોર્ડ નોંધી શકાય. અહી સહુથી જોખમી કામ ફાયર ફાઇટર્સ નું રહે છે.

આજ સુધીના વાઈલ્ડ ફાયરનો કરુણ ઈતિહાસ છે ૩૦ જુન ૨૦૧૩માં એરિઝોનામાં લાગેલી આગ. જેમાં લોકોને બચાવતા અને આગ હોલાવતા ૧૯ ફાયર ફાઈટર જીવતા સળગી ગયા હતા. તે વખતે પવન બહુ ઝડપી હતો અને ભારે માત્રામાં લાગેલી આગને કંટ્રોલમાં લાવવા પ્રયત્નશીલ ૧૯ ફાયરમેનો પોતેજ ચારે બાજુથી આગમાં ઘેરાઈ ગયા હતા. પુરતા પ્રયત્નો છતાં પણ તેઓ જાતને આગમાં હોમાતી બચાવી શક્યા નહોતા અને આખી આ ટુકડી જીવતી હોમાઈ ગઈ હતી .

છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં વાઈલ્ડફાયર ચાર ગણું વધી ગયું છે. દર વર્ષે સરેરાશ ૮૦ હજાર વાઈલ્ડફાયર નોંધાય છે, જેનાં પરિણામે લાખો હેકટર જમીન સળગતું રણ બની જાય છે.  આઠ વર્ષમાં ૧૦ મીલીયન એકર લેન્ડ ડેમેજ થઈ છે અને લાખો વૃક્ષો રાખમાં ફેરવાઈ ગયા છે આ બધું ક્લાઈમેટ ને અસર કરતા પરિબળો છે. જેને આપણે ગ્લોબલ વોર્મિંગનો એક ભાગ કહી શકીએ છીએ.”સળગતું રણ અને સળગતું જંગલ અને સળગતું મન કાયમ વિનાશ વેરે છે “.

રેખા વિનોદ પટેલ (યુએસએ)

 

 

2 responses to “

  1. મૌલિક રામી "વિચાર"

    June 7, 2016 at 12:38 am

    Nice article..

     

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: