RSS

દેશી-વિદેશી કલ્ચરમાં ગુંગળાતું બાળપણ

21 Jun
balko ni dasha
પ્રિય સખી શાલીની
તું કોન્વેન્ટ સ્કુલમાં પ્રિન્સિપાલ બની ગઇ છે એ વાત જાણીને મને ખૂબ જ આંનદ થયો એ બદલ મારા અભિનંદન.હું જાણતી હતી કે નાના બાળકોને સારી કેળવણી કેમ આપવી તે તું નાનપણ થી બહુ સારી રીતે જાણતી હતી ,કારણ તારા થી નાના ત્રણ ભાઈ બહેનોને તું બહુ સુંદર રીતે સારી નરશી વાતો સમજાવતી હતી  અને ત્યારેજ અમે સહુ તને હસતા હસતા કહેતા કે તું બહુ સારી ટીચર બની શકે તેમ છે . તું પ્રિન્સીપાલ બની છે તો થોડી મારા મનની વાત તને અહી જણાવું છુ.
અહીની શૈક્ષણિક વ્યવસ્થા બહુ સરળ હોય છે , નાનપણ થી આપણે ત્યાં બાળકો ઉપર જેમ ભણતરનો બોજ લાદી દેવાય છે તેમ અહી નથી હોતું. બાળકોને ભણતર સાથે તેમના આનંદનો પુરતો ખ્યાલ રખાય છે, જેથી દરેક બાળકને સ્કુલ જવું ગમે છે ,
હા કેટલાક બાળકો બહુ એકલમુડી હોય છે જેમની માટે અહી હોમ સ્કુલ જેવી વ્યવસ્થા પણ રખાય છે જ્યાં બાળકો માત્ર પરીક્ષા માટે જ સ્કુલ જતા હોય છે .
છતાં પણ ક્યારેક આપણા દેશી બાળકો કે બીજા દેશમાંથી આવતા બાળકો નો વિચાર આવે છે ત્યારે તેવા બાળકો માટે મનમાં અલગ લાગણીઓનો જન્મ થાય છે
હુ અમેરીકામાં રહુ છુ એટલે અમેરીકાની વાત કરૂ છુ. ક્યારેય વિચાર્યું છે આપણા ભારતિય  બાળકો જ્યારે અહીની સ્કૂલો કોલેજોમાં અમેરિકન ગોરાઓ કાળાઓ વચ્ચે ભણવા જાય છે ત્યારે તેમની મનોદશા કેવી હોય છે?
પારકા દેશમાં જ્યાં જીવનની શરૂવાત એકડ એકથી શરુ કરવાની હોય તેવા માતા પિતા માટે કમાણી કરાવી અતિ આવશ્યક હોય છે તેવા સમયમાં બાળકોને ના વિકાસ ઉપર ખાસ ઘ્યાન રખાતું નથી ,તેમાય દેશી માં બાપ ઘરમાં વધારે કરી ગુજરાતી બોલતા હોય છે આવી પરિસ્થિતિમાં બાળકોનો ઝુકાવ માતૃભાષા તરફ વધુ હોય છે અને આવા વખતે જ્યારે તેમને પ્રી સ્કુલમાં મુકવામાં આવે છે ત્યારે તેમની દશા દયાનીય બની જાય છે .  માં બાપ જ્યારે દીકરા દીકરીઓને અહીની સ્કુલમાં પહેલું પગથીયું ચડે છે ત્યારે જેટલા ખુશ હોય છે એટલા જ એના માબાપ ચિંતિત પણ હોય છે. કારણ  એ બાળકને પૂરું અંગ્રેજી બોલતા પણ આવડતું નથી હોતું  ત્યારે માં બાપને તેમની ચિંતા થાય તે સ્વાભાવિક છે.

આવા બાળકોને ક્યારેક તો બાળક બાથરૂમ જવું કે પાણી પીવું છે જેવા સામાન્ય શબ્દો પણ અંગ્રેજીમાં બોલી શકતા નથી.ત્યારે આવી સ્થિતિમાં જ્યાં બધા જ અમેરિકન બાળકો હોય ત્યાં આખો દિવસ તેમની વચ્ચે એક થઇને રહેવું તે બાળકો માટે ચેલેન્જ રૂપે હોય છે….અને નાના બાળકોનાં મન સ્વચ્છ હોય છે તે વાત સાચી,પરંતુ તે બાળકો પણ સમજી શકે  છે કે તેમની ભાષા બીજા કરતા અલગ છે.રંગ અને રહેણીકરણી બીજાઓ કરતા અલગ છે અને વધારામાં નાના બાળકોમાં નાની નાની વાતોને સમજવાની શક્તિ પણ ઓછી હોય છે. બીજા બાળકો કરતા અલગ પડતા આ ભારતિય બાળકોની અમેરીકન બાળકો વારેવારે મજાક ઉડાવતા હોય છે.તેમની સાથે દોસ્તી કરતા અચકાતા હોય છે.આવી પરિસ્થિતિમાં આ કાચી વયના બાળકોના માનસપટ ઉપર આ બધી વાતોની ઉલરી અસર નાં પડે એ જોવાનું અને સમજવાનું કામ બાળકના માબાપનુ બની જતું હોય છે .

આ બધું ટાળવા માટે બાળકને ગુજરાતી કે પોતાની માતૃભાષા સાથે સાથે અંગ્રેજીનું જરૂરી શિક્ષણ આપવું બેહદ જરૂરી બની જાય છે.બાળકના માં લધુતાગ્રંથીનાં ઉદભવે તેનું ખાસ ખ્યાલ રાખવો જરૂરી છે.

આ વાત આજે એટલા માટે યાદ આવી કે થોડા દિવસ પહેલા મારા શહેરમાં આવેલા સ્વામીનારાયણ નાં મંદિરમાં હું દર્શન કરવા ગઈ હતી ત્યાં ઇન્ડીયાથી નવા આવેલા એક બહેન સાથે મુલાકાત થઇ તેમને વાત વાતમાં જણાવ્યું કે તેમનો દસ વર્ષનો દીકરો જે દેશમાં ભણવામાં તેજસ્વી હતો અને કદી સ્કુલ જવામાં આનાકાની કરતો નહોતો તે રોજ સ્કુલમાં નાં જવાના જુદા જુદા બહાના શોધે છે અને બહુ કહેવામાં આવે તો રડવા બેસી જાય છે. પેલા બહેન બહુ પરેશાન હતા.
છેવટે મેં મારી દીકરીને તેમના દીકરા સાથે વાતો કરવા જણાવ્યું ,તો તેના જણાવ્યા પ્રમાણે સ્કુલમાં કોઈ તેની સાથે બોલાતું નથી તેને ફાબ કહી ચીડવતા હતા ,કારણ તેનું ઈંગ્લીસ અહીના બીજા છોકરાઓ જેવું નહોતું ઉચ્ચારણ સાવ અલગ પડતા હતા ,
એક દિવસ તો લંચમાં મળતા ચીકન નગેટસ તે ભૂલભૂલમાં ભજીયા સમજી ખાઈ ગયો હતો ,કારણ ઘરમાં બધા વેજીયેરીયન હોવાથી તેને અહી મળતા  ચીકન નગેટસ વિષે કોઈ જ્ઞાન નહોતું .ઘરે આવીને તેને વાત તેની મમ્મીને જણાવી ત્યારે તેની મમ્મી તેને બહુ લડ્યા હતા. હવે તેને સ્કુલમાં જતા પણ ડર લાગતો હતો
જ્યારે મારી દીકરીએ આ વાત મને જણાવી ત્યારે હું તેના બાળ માનસ ને સમજી શકી કે તેનાં મગજમાં શું દ્વંદ યુદ્ધ ચાલતું હશે.

શાલીની, અમેરીકા હોય કે ભારત હોય મોટે ભાગે પરિવારમાં  બાળકો ને આપણે આપણી પોતાની રીતભાત પ્રમાણેનો ઉછેર આપવા માગીએ છીએ તેથી તેમને નાનીમોટી દરેક વાતમાં ટોક્યા કરીએ છીએ.”જેમ કે આપણે અમેરિકન નથી”..”આપણાથી આ ના થાય તે ના થાય.”અમેરીકન જેવા બહુ ટુકા કપડા ના પહેરાય”..”વાળ ખરાબ થાય છે તેલ નાખો.” જેવી અનેક નાની મોટી ટકોર આપણા બાળકો ઉપર સતત ચાલુ રાખીએ છીએ.જ્યારે અમેરિકન બાળકો માટે આ બધું સહજ હોય છે.તેઓ ક્યારે પણ વાળમાં તેલ નથી નાખતા.અને મોટે ભાગે તેઓ પંરંપરાવાદી ના હોવાથી બાળક રોજિંદી ટકોરમાંથી બાળક મુકત રહી શકે છે.જ્યારે આપણ બાળકો આવી સ્થિતિમાં જુદા પડે છે.ઘરે માં બાપ સામે કશું કરી બોલી શકતા નથી અને બહાર જમાના સાથે તાલમેલ મિલાવી શકતા નથી..આપણે આપણા બાળકોને ભારતીય બનાવી રાખવાના મોહમાં ભૂલી જઈયે છીએ કે તેમને આ જમાના પ્રમાણે પગલા ભરતા શીખવું પણ બેહદ જરૂરી છે ,નહીતર આઘુનિક દોડમાં આજ  બાળકોની પાછળ રહી જવાની સંપૂર્ણ શક્યતાઓ રહેલી છે.

વિદેશમાં રહીને આપણા દેશને દેશની સંસ્કૃતિને કે વિશિષ્ટતા  કે સમૃદ્ધિ  ભૂલી જાઓ તેમ હું નથી કહેતી..પરંતુ બાળ માનશ સમજી તેમના ઉપર દબાણ રાખો તો જ તેનો અર્થ સરે છે.આથી જેવો દેશ તેવો વેશ અપનાવી બાળકોને સમજવા જોઈએ

શાલીની હું માનું છું પ્રથમ આપણે જ આપણી જાતને કેળવી જોઈએ.અને આપણા અમેરીકન બાળકોની તેમની અહીની જરૂરયાતને ધ્યાનમાં રાખીને એનો ઉછેર કરીએ.

રેખા પટેલ વિનોદીની
ડેલાવર (યુએસએ)

Advertisements
 

One response to “દેશી-વિદેશી કલ્ચરમાં ગુંગળાતું બાળપણ

  1. મહેશ ત્રિવેદી

    June 23, 2015 at 5:34 am

    લેખ જોયો, સાવ સીધી સાદી ભાષા મા સમજ આપવાની પદ્ધત્તી બહુ ગમી ! રેખા ! સાહિત્ય ની લગભગ બધી બાજુઓ તે બરાબર તપાસી એને પચાવી કોઈ સિદ્ધહસ્ત લેખક ની માફક કલમ ચલાવે છે તે જોઈ સાચેજ આનન્દ થયો . હજી અગાળ વધો અને ત્યાના ભારતીય કુટુંબ એમના બાળકો ના ઉછેર અનેમા ઉદ્ભવતી સમસ્યાઓ ગુંથી લઈ ને એક સરસ નવલ કે લઘુ નવલ ન આપી શકે ?

     

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: